Sherlock Holmes’un Hafıza Sarayı Tekniği

3 Haziran 2020

Gerçek mi Hayal mi: Hafıza Sarayı Nedir? 

Sherlock Holmes dizisinden de aşina olduğumuz Hafıza Sarayı tekniği, Antik Roma’dan beri binlerce yıldır kullanılan bir hafıza geliştirme tekniklerinden biri. Latince’de “Method of Loci” olarak geçiyor. “Loci” aslında İngilizce’de “location” kavramının karşılığı, yani “Location Method” olarak da İngilizce’de yer etmiş. Memory Palace olarak da bilinen Hafıza Sarayı tekniği basitçe hatırlamak istediğimiz bilgileri çok tanıdığımız bir mekanla ilişkilendirebilmektir. Günlük hayatında Sherlock gibi gizemli vakalar çözmesen bile hafızan bazen seni yarı yolda bırakabilir. İşte bu yüzden kesinlikle işine yaracak bir yöntem! 

Antik Roma’da Hafıza Sarayı

Yazar kimliği ile de tanınan Cicero, De Oratore isimli eserinde Hafıza Sarayı yönteminden bahsetmiştir. De Oratore’de Circero, Bellek Sarayı yönteminin Yunan şair Simonides’ten geldiğini iddia ediyor. Simonides bir ziyafette bir grup soyluyu öven bir şiir okutmakla görevlendirildi. Sözün ardından Simonides salondan ayrıldı ve yapı yıkıldıktan hemen sonra ziyafetteki tüm insanları öldürdü. Cesetler o kadar kötü bir şekilde karışıktı ki yakın akrabaları bile kendi halklarının cesetlerini tanıyabilir durumda değildi. Bununla birlikte, Simonides, cesetlerin her birini, bulundukları yere göre adlarıyla tanımlayabilmiştir. Bu deneyime dayanarak Simonides, Memory Palace tekniğini tasarladı. Bu hikayenin mit olup olmadığı gerçekliği sorgulanabilirken, Hafıza Sarayı tekniğinin ardında yatan fikri basitçe anlatıyor. 

Bu tekniğin bahsedildiği tek eser Sherlock Holmes dizisi değil elbette. Thomas Harris’in Hannibal adlı romanında bir seri katil olan ana karakter Hannibal Lecter, bu yöntemi kullanarak bir zihin sarayı yaratmış ve hasta kayıtlarını aklında tutabilmek için anılarını bu şekilde canlı canlı hafızasına kaydetmiştir. Tabii ki bu yöntemi kullanabilmek için dedektif ya da soğukkanlı bir roman karakteri olmamıza gerek yok. Özellikle öğrencilerin sınavlara hazırlanırken veya yabancı bir dil öğrenirken faydalanmak isteyeceği bu hafıza geliştirme tekniğine hiç zorlanmadan bir “life-hack” diyebiliriz. 

Hafıza Sarayı Basamakları

  1. Harita Yaratmak için Sarayını/Mekanını Seç


Hafıza sarayı bir saray ya da gerçek bir yer olmak zorunda değil. Hayal edebildiğin herhangi 3 boyutlu bir yeri, bir evi, bir caddeyi, hafıza sarayın yapabilirsin. Fakat bu yöntemi uygularken en çok aşina olduğun/vakit geçirdiğin mekanı hayal etmen daha etkili olacaktır. Yani, gözlerini her kapadığınızda aynı mekana ışınlanabilmesin. Mekanını ne kadar iyi tanırsan içinde gezinti yapabilmen, anıları odalara yerleştirip görselleştirebilmen bir o kadar zahmetsiz olacak.
“Home Alone” filmindeki küçük Kevin kadar o evi en ince detayına kadar bilmelisin. Yaşadığın ev, mahallen, veya çalıştığın ofisteki masana kadar uzanan koridor; ya da istediğin herhangi bir mekanı seçtiysen, sonraki adıma geçebiliriz. 

  1. Anılarını İlişkilendir

Sarayın odalarında gezintiye çıktığını düşün. Bu odada neler var, neler görüyorsun? Kapı, eşyalar, yatak, sandalye, çocukluğuna dair bir obje, lambalar, odaya koymak istediğin herhangi bir eşya. Bu odadaki her eşya senin anılarını yerleştirebileceğin potansiyel bir yer olabilir. Hatırlamak istediğin bilgileri düşün. Bu bilgi bu yazıyı hatırlamak olabilir, ya da e-mail hesaplarının şifreleri. Bu bilgileri herhangi bir eşyayla iliştir, hayal et. Kitabı açtığın anda şifreleri okuyabildiğini hayal edebilrsin. Bu odadaki eşyalarla ne kadar çok etkileşime geçersen; onlara dokunup, hayalinde anılar yaratırsan bu anı bağları o kadar güçlenecektir. 

  1. Oda Eklemeye Devam Et 

İlk odanı tamamladıktan sonra diğer odaları eklemeye devam et. Bu odalar birbirinden farklı dekorasyonlara, tarzlara sahip olabilir. Yaratıcılığını sonsuza dek açık tutmayı unutma. Bir odadaki spesifik bir anıyı hatırlamak istediğinde o odanın kapısına git ve odanın içinde hep aynı düzende ilerlemeye gayret et. 

  1. Sarayı Turla

Hafıza Sarayı’na hoşgeldiniz. Pratik yapmak bu işin vazgeçilmez bir parçası. Sarayı ne kadar çok ziyaret edersen zihnindeki yeri sağlamlaşacaktır. Tekniği ilk uyguladığın zamanlarda zihin sarayını birkaç kez baştan sonra gezmende fayda var. Hayalinde belirlediğin başlangıç noktasından bitiş noktasına kadar hep aynı sırada, aynı rutinde ilerlemen önemli. Bu rotayı bitiş noktasından başlangıç noktasına geri gelerek de tamamlayarak hikayeni sağlamlaştırabilirsin. 

Hafıza Sarayı ile İlgili İpuçları 

  • Sherlock Holmes Hafıza Sarayı’nı bir üst seviyeye taşıyarak anılarına insanlarla olan konuşmalarını da eklemişti. Konsepte kendini daha çok alıştırdığında farklı farklı elementler ekleyerek sarayını zenginleştirmeyi dene. Unutma ki bu teknik ancak pratikle gelişecek bir süreç. 
  • Zihin sarayın birçok odaya, koridorlara, avlulara ve önemli bilgi bahçelerine dönüştükçe, her üç ila beş odaya bir imza geçiş noktası koymayı unutma. Bu çocukluktan kalma bir saat ya da heykel olabilir. Böylece hatırlaman gereken bir şey olduğunda her zaman başlangıç noktasından başlayıp tüm yolu bitirmen gerekmez. 
  • Hafıza Sarayı, beynimiz görselleri metinden daha hızlı hatırlayabildiği için etkili bir yöntemdir.

Bu yöntemi kullanabilmek için ihtiyacınız olan tek malzeme bir tutam yaratıcılık!

Son olarak, seni Barış Özcan’ın bu yöntemi detaylı olarak anlattığı videosuyla başbaşa bırakalım.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *